رییس اداره تحقیق، توسعه و آموزشهای
مردمی معاونت غذا و دارو: داروهای ضدمیکروبی از پرمصرف ترین انواع داروها هستند که
در صورت استفاده صحیح از آنها نجات بخش خواهند
بود و در عین حال استفاده نادرست و نابجای آن ها باعث افزایش هزینه، بروز عوارض و تداخلات و مقاومت
دارویی خواهد شد.
دکتر وریا رحیمی با اشاره به اینکه استفاده
منطقی از داروهای ضدمیکروبی نیازمند دانستن نحوه عملکرد، فارماکوکینتیک، عوارض و
تداخلات و بررسیهای آزمایشگاهی می باشد، گفت: پدیده بروز "مقاومت
دارویی" در طی سالیان اخیر توجه دانشمندان و
محافل علمی را به خود جلب کرده است و هر از چند گاهی گزارشاتی
جدید از بروز مقاومت دارویی آنتی بیوتیک ها منتشر می
گردد. به رغم این که آنتی بیوتیک ها زندگی انسان ها و دام های بی شماری را تا کنون نجات
داده اند، اما تعداد زیادی از این داروهای شگفت آفرین به آخر خط رسیده اند، چرا که باکتری های بیماری زا آموخته اند
که در برابر آن ها مقاومت کنند.
وی افزود: مقاومت میکروبی ، توانایی
باکتری یا سایر میکروبها به مقاومت در برابر اثر آنتی بیوتیک ها با استفاده از مکانیسم های متفاوت است. عده
ای از باکتری ها توانایی خنثی سازی آنتی بیوتیک را
قبل از اینکه داروها بتوانند آنها را نابود کنند پیداکرده اند.
وی به علل بروز مقاومت میکروبی اشاره
کرد و ادامه داد:
در بسیاری از موارد توانایی باکتری ها
در خنثی سازی عوامل ضد میکروبی از طریق استفاده خودسرانه و نابجا از آنتی بیوتیک
ها بدست می آید مواردی همانند:
o
پناه بردن به مصرف آنتی بیوتیک ها در بیماریهای ویروسی همانند اغلب
حالات سرماخوردگی و اسهال
o
تهیه و نگهداری آنتی بیوتیک در منزل و مصرف خودسرانه و بدون تجویز
پزشکان
o
تماس نابجا و غیر ضروری با بیماران مبتلا به بیماریهای عفونی
o
مصرف نابجا و بیش از حد از مواد آنتی باکتریال و گندزدا
o
اعمال فشار بر پزشک معالج و درخواست آنتی بیوتیک خصوصاً اشکال تزریقی
توسط بیماران و همراهان
o عدم دقت در تجویز آنتی بیوتیک های موثر
جهت درمان توسط پرسنل درمانی
او گفت: همچنین درمان حیوانات مولد غذا
با آنتی بیوتیک هایی که در درمان انسان به کار می روند؛ ممکن است به علت احتمال انتقال مقاومت از حیوان به
انسان سلامت عمومی را به خطر انداخته و تأثیر آنتی بیوتیک ها را کاهش داده و باعث افزایش تقاضای
داروهای جایگزین با قیمت بیشتر شود .
دکتر رحیمی ابراز کرد: بعد از ورود گونه های مقاوم به بیمارستان ها ، انتشار آن توسط دست های نشسته و ضدعفونی
نشده کارکنان بهداشتی یا افراد دیگر و یا آلودگی محیطی صورت گرفته و در مواردی متاسفانه حتی مقاومت به چند نوع آنتی
بیوتیک هم در میان باکتریهای بیماری زا در بیمارستانها گزارش گردیده است. کنترل
همه گیری های مقاوم به آنتی بیوتیک نیازمند اقدامات سریع و موثر در محیط های
درمانی می باشد.
رییس اداره تحقیق،
توسعه و آموزشهای مردمی معاونت غذا و دارو تاکید کرد: به طور کلی در محیط های بیمارستانی
رعایت بهداشت شخصی و عمومی توسط بیماران و همراهان آنها در جلوگیری از انتشار
عفونت و بیماری ، تقویت ضد عفونی معمول مثل شستن صحیح و کامل دستها توسط پرسنل
درمانی به منظور جلوگیری از انتقال عفونت ، به کارگیری کشت های آزمایشگاهی و جداسازی
دقیق بیماران آلوده و یا عفونی ، خصوصاً بیمارانی که دچار مقاومت میکروبی شده اند می تواند در
پیشگیری از توسعه مقاومت میکروبی اثرگذار باشند.
وی در ادامه از عموم مردم درخواست کرد در مصرف آنتی بیوتیک
ها حتما نکات زیر را در نظر داشته باشند:
1.
مشورت
با پزشک و داروساز: انتخاب آنتیبیوتیک
مناسب تنها بر عهده پزشک است. از خودسرانه مصرف کردن این داروها یا درخواست تجویز
خاص پرهیز کنید، زیرا مصرف نامناسب میتواند درمان را به تأخیر انداخته و باعث
گسترش میکروبهای مقاوم شود.
2.
رعایت
دقیق دوز و برنامه مصرف: داروها
را مطابق دستور پزشک یا داروساز و در زمانبندی تعیینشده مصرف کنید. تغییر فاصله
بین دوزها یا مقدار داروی مصرفی میتواند اثربخشی درمان را کاهش دهد.
3.
تکمیل
کامل دوره درمان: حتی
در صورت بهبود علائم، دوره درمان باید کامل شود. قطع زودهنگام دارو میتواند منجر
به بازماندن میکروبهای مقاوم و ایجاد عفونت مجدد شود.
4.
عدم
استفاده مجدد داروهای باقیمانده: داروهای
باقیمانده را ذخیره نکنید. هر تجویز آنتیبیوتیک برای شرایط خاص شما در زمان مشخص
مؤثر است و استفاده مجدد بدون نظر پزشک ممکن است بیاثر یا مضر باشد.
5.
عدم
توصیه دارو به دیگران: آنتیبیوتیکهای
خود را حتی در صورت شباهت علائم به دیگران پیشنهاد ندهید. مصرف اشتباه دارو میتواند
فرآیند درمان را مختل کرده و خطر مقاومت میکروبی را افزایش دهد.
6.
رعایت
مسیر مصرف دارو عدم اصرار برای دریافت آنتیبیوتیک تزریقی: انتخاب مسیر تجویز آنتیبیوتیک، خوراکی یا تزریقی، باید بر
اساس شدت بیماری، نوع عفونت، حساسیت میکروارگانیسم و شرایط بالینی بیمار انجام شود
و هیچ برتری ذاتی برای مصرف تزریقی در همه موارد وجود ندارد. اصرار غیرضروری برای
تزریق دارو، علاوه بر افزایش بار مقاومت آنتیمیکروبی، میتواند باعث عوارض دارویی
قابل توجه شود. پنیسیلینها و سفالوسپورین های تزریقی ممکن است عوارضی شامل
واکنشهای آلرژیک فوری یا تاخیری، کهیر، اگزما، آنافیلاکسی، اختلالات گوارشی و
تغییر در میکروبیوم طبیعی روده و در موارد نادر کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل ایجاد کنند. همچنین تزریق وریدی یا عضلانی میتواند
منجر به درد موضع تزریق، التهاب، عفونت ثانویه و در موارد نادر آسیب عصبی یا عروقی
شود.
7.
پرهیز
از درخواست آنتیبیوتیک در بیماریهای ویروسی: آنتیبیوتیکها
در بیماریهای ویروسی مؤثر نیستند. از اصرار به پزشک برای تجویز دارو خودداری کنید. آنتیبیوتیکها تنها در درمان عفونتهای باکتریایی مؤثر هستند و در
بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی، آنفلوانزا، گلودرد ویروسی و بسیاری از عفونتهای
تنفسی هیچ اثربخشی ندارند. مصرف آنتیبیوتیک در این شرایط، نه تنها سودی برای درمان
فرد ندارد، بلکه میتواند موجب افزایش مقاومت میکروبی و بروز عوارض جانبی غیرضروری
شامل اختلالات گوارشی، حساسیتهای دارویی و اثرات منفی بر میکروبیوم طبیعی بدن شود.
8.
مشاوره
درباره تداخل دارویی: در
صورت مصرف داروهای دیگر، با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا از کاهش اثربخشی یا
اختلال در جذب دارو جلوگیری شود.
9.
اقدام
در صورت فراموشی یا اشتباه در مصرف: در
صورت فراموشی یا اشتباه در دوز، با پزشک یا داروساز تماس گرفته و دستورالعمل
اصلاحی را دریافت کنید.