کارشناس مواد خوراکی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه: با
شروع سال تحصیلی، یک سؤال ساده دوباره به خانه‌های ما برمی‌گردد: «بچه امروز صبحانه
چی بخوره؟»
دکتر سپیده سپیدار در گفتگو با روابط عمومی معاونت غذا و دارو دانشگاه
علوم پزشکی کرمانشاه گفت: صبحانه فرصتی برای تأمین بخشی از انرژی و مواد مغذی مورد
نیاز بدن و مغز کودک در آغاز یک روز پرتحرک و آموزشی است. با این حال، صبحانه سالم
الزاماً صبحانه‌ای گران، مفصل یا عجیب‌وغریب نیست. آنچه اهمیت دارد، کیفیت و ترکیب
مواد غذایی است.
فرمول یک صبحانه خوب چیست؟
کارشناس مواد خوراکی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به اینکه یک صبحانه متعادل بهتر است ترکیبی
از یک منبع کربوهیدرات باکیفیت، یک منبع پروتئین و میوه یا سبزی باشد افزود: در صورت نیاز، می توان لبنیات نیز به صبحانه اضافه کرد. نان‌های سبوس‌دار، نان سنگک، جو دوسر
و سایر غلات کامل می‌توانند منابع مناسبی از کربوهیدرات و فیبر باشند. تخم‌مرغ، پنیر،
شیر، ماست، عدسی و مغزها نیز می‌توانند بخشی از پروتئین مورد نیاز کودک را تأمین میکند.
موضوع فقط «سیر شدن» نیست؛ کیفیت کربوهیدرات و میزان فیبر نیز اهمیت دارد. سازمان جهانی
بهداشت بر انتخاب کربوهیدرات‌هایی از منابعی مانند غلات کامل، حبوبات، سبزی‌ها و میوه‌ها
تأکید دارد.
مراقب صبحانه‌های شیرین باشیم
وی با تاکید بر اینکه یکی از رایج‌ترین اشتباهات، جایگزین کردن صبحانه با
خوراکی‌های شیرین است؛ از کیک و بیسکویت گرفته تا برخی غلات صبحانه، شکلات صبحانه و
نوشیدنی‌های شیرین تصریح کرد: کودک معمولاً طعم شیرین را دوست دارد و ظاهر جذاب محصولات
غذایی نیز می‌تواند انتخاب او را تحت تأثیر قرار دهد. اما جذابیت یک محصول برای کودک،
به معنای مناسب بودن آن برای مصرف روزانه نیست.
او گفت: قندهای آزاد باید در رژیم غذایی محدود شوند و بهتر است شیرینی رژیم
غذایی کودک تا حد امکان از منابعی مانند میوه کامل تأمین شود. سازمان جهانی بهداشت
نیز بر محدود کردن قندهای آزاد در رژیم غذایی تأکید دارد.بنابراین یک موز، سیب یا پرتقال
می‌تواند انتخابی متفاوت از یک خوراکی شیرین صنعتی باشد، زیرا میوه کامل علاوه بر قند
طبیعی، فیبر و طیف وسیعی از ریزمغذی‌ها و ترکیبات زیست‌فعال را نیز در اختیار بدن قرار
می‌دهد.
غلات صبحانه؛ اسم محصول کافی نیست!
دکتر سپیدار با تاکید بر اینکه «غلات صبحانه» بودنِ یک محصول، به‌تنهایی
نشان‌دهنده سالم بودن آن نیست خاطرنشان ساخت: والدین بهتر است هنگام خرید، به جدول
ارزش تغذیه‌ای، مقدار قند، فیبر و فهرست مواد تشکیل‌دهنده توجه کنند. دو محصول ممکن
است هر دو با عنوان غلات صبحانه عرضه شوند، اما از نظر ترکیب تغذیه‌ای تفاوت قابل توجهی
داشته باشند.اینجاست که سواد تغذیه‌ای خانواده اهمیت پیدا میکند.والدین لازم نیست
متخصص تغذیه باشند؛ اما آشنایی با برچسب مواد غذایی می‌تواند به آنها کمک کند انتخاب
آگاهانه‌تری داشته باشند.
کارشناس مواد خوراکی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
ادامه داد: آبمیوه جای میوه را نمی‌گیرد. حتی وقتی آبمیوه بدون شکر افزوده تهیه شده
باشد، نباید آن را کاملاً معادل میوه کامل در نظر گرفت. در میوه کامل، ساختار غذایی
و فیبر حفظ شده است؛ در حالی که مصرف نوشیدنی‌های میوه‌ای می‌تواند دریافت قند را آسان‌تر
و سریع‌تر کند. پس در بسیاری از
موارد، یک میوه کامل انتخاب بهتری از یک لیوان آبمیوه است.
صبحانه سالم، لزوماً گران نیست
دکتر سپیدار افزود: برای تهیه صبحانه سالم نیازی به مواد غذایی لوکس یا
گران‌قیمت نیست.نان، پنیر، تخم‌مرغ، عدسی، شیر، ماست، گردو، خیار، گوجه و میوه فصل
می‌توانند پایه یک صبحانه مغذی و متنوع باشند.اتفاقاً یکی از ویژگی‌های الگوی غذایی
سالم، تنوع در عین سادگی و استفاده از مواد غذایی در دسترس است.
سالم بودن غذا فقط به ارزش تغذیه‌ای آن محدود نمی‌شود. یک صبحانه خوب باید
ایمن هم باشد.
این کارشناس تاکید کرد: مواد غذایی فسادپذیر مانند شیر، پنیر، ماست و تخم‌مرغ
باید در شرایط مناسب نگهداری شوند و رعایت بهداشت دست، ظروف و سطوح آماده‌سازی اهمیت
ویژه‌ای دارد. همچنین غذای آماده‌شده برای مدرسه نباید برای مدت طولانی در دمای نامناسب
باقی بماند. در واقع، سلامت غذا
حاصل دو مؤلفه است: ارزش تغذیه‌ای و ایمنی.
مدرسه؛ بخش مهمی از محیط غذایی کودک
دکتر سپیدار با اشاره به اینکه مسئولیت تغذیه سالم فقط بر عهده خانواده
نیست گفت: کودک ساعات قابل توجهی از روز را
در مدرسه سپری میکند و محیط غذایی مدرسه می‌تواند بر انتخاب‌های او تأثیر بگذارد.به
همین دلیل، ایجاد محیطی که در آن گزینه‌های سالم در دسترس باشند و مصرف خوراکی‌های
با ارزش تغذیه‌ای پایین کمتر ترویج شود، بخشی از رویکرد جامع به سلامت دانش‌آموزان
است. سازمان جهانی بهداشت نیز بر اهمیت ایجاد محیط غذایی سالم در مدارس تأکید کرده
است.
یک صبحانه جادویی وجود ندارد!
او تصریح کرد: گاهی والدین به دنبال یک ماده غذایی خاص یا یک صبحانه «معجزه‌آسا»
هستند؛ اما سلامت کودک نتیجه یک وعده غذایی منفرد نیست.آنچه اهمیت دارد، الگوی غذایی
است که هر روز تکرار می‌شود. ممکن
است یک روز تخم‌مرغ، روز دیگر عدسی و روز بعد نان و پنیر و گردو روی سفره باشد. آنچه
این انتخاب‌ها را ارزشمند میکند، تنوع، تعادل، کیفیت و تداوم آنهاست.
کارشناس مواد خوراکی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در
پایان افزود: در آغاز مهر، شاید لازم نباشد به دنبال پیچیده‌ترین صبحانه باشیم.کافی
است صبحانه‌ای داشته باشیم که:متنوع باشد، قند افزوده زیادی نداشته باشد، منبع مناسبی از پروتئین و کربوهیدرات باکیفیت داشته باشد، میوه
یا سبزی را در خود جای دهد؛و از نظر بهداشتی ایمن باشد.